Steingrímur Hermannsson – minningarorð

Með Steingrími Hermannssyni er genginn einn merkasti stjórnmálamaður Íslands á síðustu öld. Hann ólst upp við skráargat stjórnmálanna, einsog hann sagði sjálfur, forsætisráðherrasonurinn sem ætlaði aldrei í pólitík. Þegar hann yfirgaf þann vettvang átti hann að baki fimmtán ára formennsku í Framsóknarflokknum, litlu skemmri ráðherradóm og sjö ára forsæti í þremur ríkisstjórnum. Vandfundinn er farsælli feril.

Steingrímur var verkfræðingur og sótti menntun sína til Bandaríkjanna. Þar stundaði hann  fjölbragðaglímu og gekk undir nafninu “Big red”. Heimkominn bar hann með sér alþjóðlega strauma. Hann stofnaði ísverksmiðju og fyrsta hamborgarastaðinn á Íslandi. Hann beitti sér fyrir gull-leit og stóriðjuhugmyndum, kom að byggingu Áburðarverksmiðjunnar og beitti sér fyrir erlendri fjárfestingu. Steingrímur færði ekki síður með sér alþjóðlega strauma í stjórnmálin. Hann var opinn og aðgengilegur, sagði hug sinn og var einlægur í tilsvörum, jafnvel svo að ýmsum þótti nóg um.

Ég þekki engan stjórnmálamann sem var skipulagðari á kosningayfirreið. Í fyrsta framboði sínu á Vestfjörðum 1967 fór hann ekki aðeins heim á hvern einasta bæ heldur las minnisatriði um heimsóknina inn á band, svo það mætti vélrita upp og koma fyrir í forláta spjaldskrá. Og hann náði vel til fólks. Þessir hæfileikar, nýstárleg sýn og eljusemi skilaði honum á þing 1971. Við tók tuttugu ára tímabil þar sem Framsóknarflokkurinn var nánast sleitulaust í ríkisstjórn. Steingrímur vildi endurskilgreina Framsóknarflokkinn og festa hann í sessi á höfuðborgarsvæðinu. Hann vildi undirstrika félagshyggjurætur flokksins, vinna til vinstri og hætta varðstöðu um staðnað landbúnaðarkerfi. Framsóknarflokkur Steingríms var frjálslyndur flokkur með skýra umhverfissýn. Um þá stefnu varð ekki sátt.

Verkstjórn Steingríms, sanngirni og hæfileiki til að sætta ólík sjónarmið var einhver mesti styrkur hans. Mér er þó ekki síður minnisstæður hæfileiki hans til að hlusta, þagnirnar þegar Steingrímur gaf sér tíma til að hugleiða nýtt sjónarhorn eða leita svars við óvæntri spurningu. “Já, – það er kannski eitthvað til í því.” Sterkast man ég þó þagnirnar þegar eftirsjá eða erfiðar stundir fluttu hann aftur í tímann í huganum. Á bak við sundmanninn, fjallgöngugarpinn, þúsundþjalasmiðinn og karlmannlegt fasið sem þjóðin kynntist í gegnum sjónvarpsskjáinn var ekki síður tilfinningaríkur maður sem gat bæði reiðst og grátið. Félagar hans gegnum ævina vottuðu þó ekki síður um keppnisskapið. Á tindinn skyldi farið þótt hælsærið væri þvílíkt að blóðið vall í skónum. Þetta var krafturinn og lífsorkan sem fylgdi honum alla ævi. Smíðarnar, fjallgöngurnar og fjölskyldan voru honum einnig helsta stoltið. Hitt máttu aðrir eigna sér: þjóðarsáttina, endalok verðbólgunnar og efnahagsstjórnina, leiðtogafundinn eða hvaðeina úr pólitíkinni.

Það var einstakt lán og ótrúlegur skóli að kynnast Steingrími Hermannssyni. Að því mun ég búa alla ævi. Eddu, börnum Steingríms og fjölskyldunni allri votta ég mína innilegustu samúðarkveðjur.

Flokkað undir Pistlar.