Atvinnumálin eru númer eitt, tvö og þrjú. Ef við komum atvinnunni ekki af stað, þá náum við ekki að tryggja öryggi og velferð

Nicolai Wammen er borgarstjóri Árósa þar sem búa álíka margir og á Íslandi öllu. Hann er vinsælasti stjórnmálamaður Danmerkur vegna árangurs síns í atvinnumálum, í verkefnum um grænan vöxt og í baráttunni við kreppuna. Margir Íslendingar þekkja Árósa, hafa búið þar, stundað nám og vita að undir stjórn Nicolai hefur borgarstjórnin þar náð markverðum árangri. Atvinnuleysið er 3,6 prósent, sem er minna en í öðrum dönskum borgum, og miklu minna en hér í Reykjavík þar sem 7 þúsund manns ganga atvinnulausir og störf eru í hættu.

Nicolai: Bæði Reykjavík og Árósar þurfa að takast á við afleiðingar efnahagskreppunnar sem nú geisar víða um heim. Við Dagur tilheyrum báðir nýrri kynslóð jafnaðarmanna sem sækir í sögu og reynslu jafnaðarmannahreyfingarinnar. Sú saga sýnir hvernig best er að byggja samfélög upp eftir kreppu, koma vinnufúsum höndum til verka, vinna að jöfnuði og koma í veg fyrir misskiptingu.
Ég er ákaflega hrifinn af því hvernig Samfylkingin tekur á atvinnumálunum og mér sýnast forystumenn hennar í Reykjavík vera með afar ábyrga og skynsama stefnu um að slá á atvinnuleysið.

Dagur: Við verðum fyrir alla muni að horfast í augu við það að hvert prósent í atvinnuleysi kostar okkur milljarð, og hann þurfa borgaryfirvöld einhvers staðar að fá. Við náum ekki tökum á velferðarmálunum, skólamálunum og öllum þessum mikilvægu borgarmálum ef okkur tekst ekki að vinna bug á vaxandi atvinnuleysi og verkefnaskorti. Þess vegna leggjum við svona mikið upp úr atvinnumálunum í þessum kosningum.

Nicolai: Margt við ástandið nú í Reykjavík er svipað því sem við stóðum frammi fyrir í Árósum þegar við byrjuðum að berjast í gegnum afleiðingar kreppunnar. Okkur hefur tekist að ná sýnilegum árangri, umfram aðrar borgir á Norðurlöndum. Við höfum náð atvinnuleysinu niður í 3,6 prósent. Það er verulegur árangur því venjulega hefur það verið svo að þegar atvinnuleysi er mikið í Danmörku, þá er það meira í Árósum en víðast annars staðar í landinu. Nú er það öfugt, við erum töluvert undir meðaltalinu.

Dagur: En hvað var það nákvæmlega sem þið gerðuð – og hvernig getum við hér lært af því?

Nicolai: Það sem við gerðum var að setja af stað atvinnuáætlun um að flýta fjárfestingum sem til stóð að fara í seinna. Við lögðum áherslu á að fjárfesta í uppbyggingarverkefnum fyrir skóla og leikskóla og öldrunarheimili. Við litum þannig á að það væri ekki hægt að bíða eftir því að aðrir tækju við sér, borgin yrði að vakna og setja af stað átak í framkvæmdum. Þessar aðgerðir höfðu svo strax áhrif við að koma fólki til starfa og komu í veg fyrir að við þyrftum að skera eins mikið niður og ella hefði orðið. Þessar aðgerðir unnu því með okkur á öllum sviðum.

Dagur: Mér finnst þetta mjög áhugavert, því þetta er nákvæmlega það sem við höfum verið að tala um hér í borginni fyrir daufum eyrum meirihlutans. Reykjavík verður að takast á við vandamálið með því að hætta afskiptaleysinu. Doði gengur ekki gegn atvinnuleysi. Borgin verður að byrja, taka forystu og hrinda af stað áætlun um að ná niður atvinnuleysinu og koma hjólum atvinnulífsins af stað. Frjálshyggjuhugmyndir um að best sé að bíða eftir því að markaðurinn taki við sér ganga einfaldlega ekki upp í kreppu.

Nicolai: Við ákváðum að horfa sérstaklega á atvinnuleysi meðal ungs fólks og takast á við það, því við gátum ekki sætt okkur við að til yrðu heilar kynslóðir atvinnulausra, sem síðan legði enn þyngri byrðar á velferðarkerfið. Við megum ekki við því að tapa ungu kynslóðinni.

Dagur: Það versta sem hægt er að gera við þessar aðstæður er að vera aðgerðalaus og vona það besta. Allir verða að leggja afar hart að sér og að mínu viti er ekkert betra ráð en það sem jafnaðarmenn hafa lagt áherslu á alla tíð um vinnu, velferð og jöfn tækifæri.

Nicolai: Þið eruð ekki eina þjóðin eða fyrsta þjóðin sem gengur í gegnum kreppu og það hefur ýmislegt verið reynt. Við sáum í kreppunni miklu í Bandaríkjunum að Hoover forseti Repúblikana ætlaði að sitja hjá og bíða eftir því að markaðsöflin kæmust á lappirnar. Þeir voru ekki vanir þeirri hugsun að ríkið eða sveitarstjórnirnar ættu að taka frumkvæði til að koma atvinnulífinu af stað. Þetta gekk ekki upp hjá Repúblikönum í Ameríku og þetta á ekki eftir að virka hjá frjálshyggjufólkinu á Íslandi. Mér finnst margt benda til þess að hægri vængurinn hafi ekki lært neitt.

Dagur: Við þurfum fjárfestingu í atvinnumálin, samvinnu við alla þá sem geta unnið með okkur við að skapa störf og takast á við atvinnuleysið. Mér finnst mikilvægt að fólk átti sig á því þegar kemur að því að greiða atkvæði að mikilvægasta verkefnið er að tryggja atvinnu, koma hjólunum af stað. Ef okkur tekst það ekki þá þarf að skera miklu meira niður, þá kemst enginn hjá því að taka á sig meiri byrðar.

Nicolai: Ég er algjörlega sammála. Það þarf að sýna borgurunum að tilteknar aðferðir hafa virkað til að koma á atvinnu eftir kreppu. Þessar hugmyndir sem Samfylkingin hefur verið að vinna með eru ekki bara hugmyndir heldur lausnir sem hafa virkað. Þær hafa virkað í borg eins og minni. Ég er þar af leiðandi algerlega sannfærður um að áætlunin um að fjárfesta í atvinnuverkefnum er rétta lyfið við þeim meinum sem Reykvíkingar kljást við núna.
Dagur: Ef við tökumst ekki á við atvinnuleysið er minna til fyrir skólana, leikskólana, öldrunarheimilin. Efnahagurinn verður veikari og þá eru það hinir verst settu sem þurfa að borga mest. Breytingar verða að eiga sér stað svo börn, láglaunafólk og aldraðir verði ekki útundan í kreppunni.

Nicolai: Atvinnumálin eru lykillinn að öllu hinu sem þarf að gera. Annars er velferð borgaranna í hættu. Við ákváðum að einbeita okkur að grænum vexti, laða til okkar fyrirtæki í grænum iðnaði, við viljum að Árósar verði vindorkuhöfuðborg heimsins. Hvernig gerum við það? Spurðum við. Jú, við byrjuðum á að laða til okkar fremstu fyrirtækin í grænum iðnaði og náðum þeim árangri að stærsti vindmylluframleiðandi í heimi, Vestas, ætlar að setja upp sínar höfuðstöðvar í Árósum á næsta ári. Ég sé ekki annað en Reykjavík gæti stefnt að góðum árangri á sama sviði, verða græn höfuðborg. Þess vegna líst mér vel á áætlanirnar sem Samfylkingin hefur verið með um grænan vöxt í borginni.

Dagur: Við erum ekki eins vel sett og Árósar voru þegar kreppan skall á, því þeir höfðu fé til að setja í fjárfestingarverkefni sem við eigum ekki til. Samt tel ég að við verðum að feta í þeirra fótspor. Við verðum þá að taka eins hagstætt lán og við getum til að koma hlutunum af stað. Það er ráð sem hefur virkað gegn kreppu og við búum við það að borgarsjóður sjálfur stendur þokkalega og ræður við að taka lán til framkvæmda.

Nicolai: Við sjáum alveg að það er við alvarlegan vanda að glíma og erfið vandamál kalla á alvarlegar lausnir. Þess vegna er ekki nóg að benda bara á það sem er að, heldur verður að takast á við verkefnin af hörku og dugnaði. Raunverulegt innihald og alvöru lausnir er það sem þarf. Ef þessu er slegið upp í kæruleysi eða grín er hætt við að brosið endist ekki lengi eftir að kjördegi lýkur.

Flokkað undir Pistlar.